Fijnstofmeter

Fijnstofsensor van het type Luftdaten

 

Luchtkwaliteit, ik wil het fijne ervan weten en meten. De workshop ‘Bouw je eigen fijnstofsensor’ van Gentenair was dan ook een perfect verjaardagscadeautje aan mezelf! Fier op mijn knutselwerkje en vol informatie kan ik nu zelf aan slag om de luchtvervuiling in mijn straat te meten. Joepie!

Gentenair is een prachtig project van vrijwilligers, ondersteund door  Gents MilieuFront, rond luchtkwaliteit in regio Gent.

 

Luchtvervuiling

Er valt veel te weten over luchtvervuiling. Het is een veelomvattende term. Ik heb er vanalles over gelezen.

De lucht bevat een groot aantal componenten die de mens, de natuur en/of het klimaat beïnvloeden. Maar als we focussen op gezondheid, dan moeten we het -naast roet en stikstofdioxide– hebben over fijn stof. (Koolstofdioxide speelt een grote rol in klimaatverandering, maar heeft bij normale concentraties in de buitenlucht geen directe impact op onze gezondheid).

HET GROOTSTE DEEL VAN DE EFFECTEN VAN LUCHTVERONTREINIGING OP ONZE GEZONDHEID WORDT TOEGESCHREVEN AAN FIJN STOF!

 

Fijn stof

Fijn stof is een verzamelterm voor zeer kleine deeltjes die in de lucht zweven. De rechtstreekse uitstoot van fijn stof gebeurt vooral door HOUTVERBRANDING (in gewone huishoudens en in paleizen), landbouw, verkeer (zowel via de uitlaat als via de slijtage van remmen, banden en wegdek, en het heropwaaien van neergevallen stof), industrie, zeezout en pollen. Gassen afkomstig van landbouw, verkeer en industrie veroorzaken, na reacties in de lucht, ook veel fijn stof.

Fijn stof hangt als een regionale ‘deken’ over Vlaanderen, maar is algemeen verhoogd in steden en dicht bij lokale bronnen. Het fijn stof dat we in Gent meten komt grotendeels via de wind mee uit andere delen van Vlaanderen en het buitenland. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat we niets kunnen of moeten doen, want Vlaanderen exporteert netto meer fijn stof dan het importeert.

 

Fijn, fijner, fijnst

Fijn stof wordt ingedeeld naargelang grootte en samenstelling. Men spreekt over particulate matter, afgekort als PM. PM10 omvat alle deeltjes kleiner dan 10 µm (1 µm = 1 micrometer = een duizendste van een millimeter) en PM2.5 alle deeltjes kleiner dan 2.5 µm. PM0.1 meet deeltjes kleiner dan 0.1 µm en wordt ook ultrafijn stof (UFP) genoemd.

 

Roet

Roet, ook zwarte koolstof of black carbon (BC) genoemd, is onderdeel van fijn stof. Roetdeeltjes ontstaan bij onvolledige verbranding van diesel, biomassa en biobrandstof. De belangrijkste bronnen van roet zijn (weg)verkeer en het verbranden van het hout. 

Deze zwarte koolstof behoort tot de allerkleinste stofdeeltjes (ultrafijn stof). Hoe kleiner het deeltje, hoe langer het in de atmosfeer kan blijven, en hoe verder het van zijn bron verwijderd kan geraken. Grotere deeltjes worden sneller door de zwaartekracht neergeslagen of door regen uit de lucht gespoeld, alhoewel ze daarna nog opnieuw kunnen opwaaien.

 

Houtkachels

De voornaamste bron van rechtstreeks uitgestoten fijn stof in Vlaanderen zijn de huishoudens. Vooral door verbranding in houtkachels veroorzaakten de huishoudens in 2016 ongeveer de helft van alle uitgestoten PM10 en PM2.5. Hierna volgden het verkeer (17% van PM2.5) en de industrie (12%).  

 

Gezondheid

Kleinere deeltjes fijn stof dringen dieper binnen in de luchtwegen en longen. Maar ook de samenstelling van de deeltjes heeft belang. Er wordt aangenomen dat fijn stof afkomstig van verbranding schadelijker is dan bv. zeezout. Fijn stof is door de Wereldgezondheidsorganisatie in 2013 als kankerverwekkend geklassificeerd. Dat was voordien ook al gebeurd voor dieseluitlaatgassen. Het gaat hierbij niet enkel om longkanker, maar bij langdurige blootstelling ook om andere vormen (bv. borstkanker). Luchtverontreiniging verergert bestaande gezondheidsprobemen, zoals luchtweginfecties en astma. Het leidt tot hart- en vaatziekten, kanker en vroegtijdige sterfte. Fijn stof heeft het grootste aandeel in de gezondheidseffecten.

 

Fijnstofsensor

Vorige week heb ik dus een fijnstofsensor in elkaar geknutseld. Dit kleine, goedkope meettoestel voor fijn stof (PM2,5 en PM10) is bedoeld voor gebruik op een vaste locatie bij voorkeur aan de straatkant, op de eerste verdieping. 

Zoals de meeste fijnstofsensoren werkt dit toestel volgens een optisch meetprincipe, namelijk de verstrooiing van licht. Het toestel zuigt lucht aan, die met een lichtstraal wordt beschenen. De verstrooiing van het licht hangt af van de grootte van de deeltjes. De optische sensor in het toestel meet het aantal deeltjes en de grootteklasse. Met deze metingen wordt dan de concentratie van fijn stof in de lucht berekend.

Voor alle duidelijkheid, om de impact van alleen het verkeer te meten is deze sensor niet geschikt.  Hiervoor moeten we roet en/of stikstofdioxide meten.

De metingen zijn te volgen op Gentenair en op Luftdaten.

Meer informatie, meetresultaten en links vind je bij Gentenair.

 

 

Geen paniek! Je hoeft geen techneut te zijn om je in te schrijven voor de workshop en je eigen fijnstofsensor samen te stellen! Je maakt het zo technisch als je zelf wil.  

Ook zelf meewerken aan betere lucht is helemaal niet moeilijk! Verplaats je te voet, met de fiets of met openbaar vervoer. Beperk het gebruik van houtkachels en open haarden. En wist je dat plantaardig eten ook goed is voor de luchtkwaliteit? De uitstoot van ammoniak door de veeteelt draagt veel bij aan (secundair) fijn stof.

Zo.

Wordt vervolgd.

Vele groensels,

Wilma en de vogels

Geef een reactie

Je email adres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met een *

Verstuur reactie