Eetplan

(foto: spilvarkens aan de Bijloke in Gent via stadstuinieren.nl)

 

Het wereldwijde voedselschandaal is een choquerend verhaal. De manier waarop we met voedsel omgaan, vormt de allergrootste impact op de Aarde en heeft desastreuze ecologische en sociale gevolgen. Het is een groot en complex probleem waarop we dringend moeten inzoomen. En waarvoor smakelijke oplossingen voor het grijpen liggen! Ik probeerde het eens samen te vatten en verzamelde een hele boterham verrukkelijke acties ter inspiratie. Food for thought.

Sinds Tristam Stuart zijn boek ‘Waste’ (2009) schreef, weten we dat één derde van al het voedsel dat wereldwijd geproduceerd wordt, op de afvalberg belandt. Een overschot dat meer dan genoeg is om alle 815 miljoen hongerigen te voeden. Er is zelfs genoeg eten voor een wereldbevolking die twee keer zo groot is als nu.

Allerlei sappige plannen, verfrissende ideeën, heerlijke feesten en lekkere projecten om eten uit de vuilnisbak te redden, rijzen de pan uit. Meer en meer wordt voedsel gerecupereerd uit alle segmenten van de keten: op het veld, in de boomgaard, uit de fabriek, uit supermarktcontainers (in Frankrijk zelfs verplicht! In Denemarken een hit!), uit winkel– en restaurantvuilnisbakken en uit onze eigen afvalzak thuis. Smaakvolle adresjes poppen up waar je culinair kan genieten van fijne kookkunsten met gered voedsel. Soms met een liefdadig doel, steeds met veel idealisme.

Met de Food Waste Awards worden initiatieven om voedselverspilling te reduceren in de kijker gezet, met een heuse Oscar voor voedselwinnaars!

Een internationale beweging, gedragen door maatschappelijke verontwaardiging, doet het bewustzijn over voedselverspilling groeien. Bravo!

Daarbij moeten we niet uit het oog verliezen dat verspilling van voedsel slechts een symptoom van een grote ziekte is: een verkeerd en complex voedselsysteem, dat natuur blijft omzetten in geld. Hierin wordt de verantwoordelijkheid van supermarkten, voedselbedrijven en geïndustrialiseerde landbouw te vaak onderbelicht.

Gelukkig bestaan er vele delicieuze oplossingen en kunnen we makkelijk kiezen voor duurzame, respectvolle en eerlijke voedselproductie met minder verspilling.

 

Aan tafel!

 

Super?

Als het om voedselverspilling gaat, wordt vaak gekeken naar de overschotten van de producent aan de ene kant en de afvalzak van de consument aan de andere kant. Volgens Tristam Stuart geeft dit een verkeerd beeld. De supermarkten, in het midden, hebben de grootste macht in de hele keten en moeten daarom bekritiseerd worden. Hier zijn de vuilnisbakken in verhouding misschien het minst vol, worden er steeds meer eerlijke en duurzame keuzes aangeboden in de winkelrekken en wordt er al eens aan liefdadigheid meegewerkt, toch vormen zij de grootste motor van verspilling in het Noorden en het Zuiden. Door oneerlijke handelspraktijken, strenge vormeisen voor groenten en fruit waardoor boeren gedwongen worden tot overproductie, onduidelijke informatie over houdbaarheid en het business model: ‘zoveel mogelijk verkopen en winst maken’, los van hoeveelheid, duurzaamheid en gezondheid.

 

Wonky Veg Box

 

De overdreven cosmetische standaarden die supermarkten hanteren voor voedsel zijn niet realistisch, werken een enorme verspilling in de hand en zijn bovendien helemaal overbodig. Initiatieven zoals de Kromkommer Pop-Up en de Wonky Veg Box (love it!) die groenten en fruit met een ‘afwijkende’ vorm, een klein vlekje of deukje aanbieden, zijn een groot succes. Mensen vinden het helemaal niet erg om een rechte banaan of een kromme komkommer te kopen! Natuurlijke vormen worden erg gesmaakt en horen gewoon thuis in de winkel.

(Onder het motto ‘krom is het nieuwe recht’: Kromkommersoep)

 

In afwachting daarvan recupereren afval-ridsters zoals Helena Gheeraert met de Wonky groentendip en de meiden achter de Kromkommersoep voedseloverschotten van gediscrimineerde groenten. Met hun lekkernijen vestigen ze de aandacht op verspilling van perfect eetbaar voedsel en bieden ze appetijtelijke oplossingen om de afvalberg kleiner te maken.

 

(Wonky)

 

 

Tristam Stuart in gesprek met Chantal Engelen van Kromkommer:

 

Overvloed

Onze manier van omgaan met eten heeft grote problemen voor de planeet en de mensen veroorzaakt. Anders dan grote voedselbedrijven willen doen geloven, is er geen tekort aan voedsel. Er is een teveel. Het wordt bovendien verkeerd geproduceerd, slecht verdeeld en massaal verspild.

 

4600 kilocalorieën worden geoogst per persoon op de wereld per dag.

2000 daarvan worden opgegeten.

(Feedback)

 

Volgens Joris Lohman, directeur van Youth Food Movement the Netherlands en bestuurslid van Slow Food International, moeten de pijlen gericht worden op de agro-business. Hiervoor verwijst hij naar de ‘productieleugen’ ontrafeld door Dr. Jonathan Latham.

In de ban van ‘economische groei’ en onder het motto: ‘er is niet genoeg om de groeiende wereldbevolking te voeden’, blijven de industriële landbouwbedrijven natuur omzetten in geld. Voedseltekort is een winstgevend ‘alternatief feit’, ten koste van de hele planeet.

Een gouden mythe die verantwoordelijk is voor het vernietigen van bossen en biodiversiteit, bodemerosie, overstromingen, woestijnvorming, klimaatverandering, vervuiling met pesticiden, kunstmest en ggo’s, enorme CO2 uitstoot en waterverspilling,…

Industrialisering van landbouw heeft destructieve sociale en ecologische gevolgen en is totaal overbodig om de wereldbevolking te voeden. Er is geen tekort aan voedsel. Er is een teveel op de verkeerde plaats.

 

Ham-burgers

In een gezond voedselsysteem moet er minder vlees (en vis) geproduceerd, gegeten en weggesmeten worden.

 

8,3 miljoen hectare land is nodig voor het vlees en de zuivelproducten die verspild worden in Europese huishoudens, restaurants en winkels. Als we dit land zouden gebruiken om bomen op te planten zou dat de CO2 uitstoot door fossiele brandstoffen voor 100 % compenseren.

(Feedback)

 

The Pig Idea is een campagne gelanceerd door Tristam Stuart, om de eeuwenoude traditie om voedselafval aan varkens te voeren, te herstellen. Hij ziet het varken als de perfecte partner in de strijd tegen voedselverspilling en als een belangrijke schakel in de herverdeling van overschot.

 

 

The Pig Idea wil het vertrouwen in het veilige, efficiënte, goedkope en milieuvriendelijke gebruik om overschotten aan varkens te voeren, terugwinnen. De Europese wet die het voeren van voedselafval aan omnivoren zoals kippen en varkens onmogelijk maakt, is te streng en moet herzien worden. Met kennis van zaken, is het niet nodig om bang te zijn van ziektes zoals mond- en klauwzeer.

Op deze manier zullen varkensboeren goedkopere voeding voor hun varkens hebben en zullen ze niet meer miljoenen tonnen geïmporteerde granen en soja uit Zuid-Amerika moeten kopen, wat veel duurder is en vooral verwoestend voor het Amazonewoud.

Het herverdelen van gerecupereerd voedselafval, moet volgens een slimme volgorde verlopen. Vooraan staan mensen in nood. Wat niet meer voor menselijke consumptie geschikt is, moet aan varkens en kippen gevoerd worden. Pas wanneer de resten niet meer eetbaar zijn, moeten ze omgezet worden in biobrandstof en compost. Er wordt 20 keer meer CO2 gespaard wanneer afval aan varkens wordt gevoerd dan wanneer het in bio-energie wordt omgezet.

Varkens voeren met voedselafval betekent een grote ecologische vooruitgang ten opzichte van de industriële vleesproductie. The Pig Idea is een goed idee en kreeg navolging in Gent met het burgerinitiatief Het Spilvarken dat de roze vrienden (her)introduceerde in de stad. De varkens woelen hier niet alleen verloren ruimte om tot vruchtbare grond, ze brengen ook een hele buurt tot leven. Mensen die zelf zorgen voor varkens en kippen en die met (hun eigen) voedselafval voederen, worden zich bewust van hun vleesconsumptie en gaan er uiteindelijk zorgvuldiger en spaarzamer mee om. Ik word hier zeker niet knorrig van!

 

In een notendop

Dus, terwijl we ons lustig blijven perfectioneren in koken met restjes, allerlei tips en trics verzamelen om minder voedsel te verspillen, onze koelkast in orde houden, beleefd om een resto-restje vragen, ons goed informeren en vele mooie, slimme initiatieven toejuichen waardoor er minder voedselafval in onze vuilnisbakken terecht komt, moeten we misschien ook meteen maar eens een alternatief voor de supermarkt overwegen.

En een ander systeem steunen. Door te kiezen voor kleinschalige, lokale, eerlijke en biologische (gemeenschaps-) landbouw, op het ritme van mensen, dieren en seizoenen. (Zonder plastic verpakkingen.) En door het veranderen van een vervuilend, verspillend lineair model naar een duurzaam, circulair, gesloten voedselsysteem, met een andere kijk op vlees en zuivel.

Samen nadenken over nieuwe mogelijkheden: landbouw in de stad, verloren ruimte gebruiken i.p.v. nieuw land te ontginnen en de echte waarde en verhalen van voedsel koesteren.

En vooral, samen rond de tafel, genieten van kookkunsten met lekker, gezond en goed voedsel.

 

Dat is voor de volgende keer!

 

Vele kromme groensels,

 

Wilma en de rare snijbonen

Geef een reactie

Je email adres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met een *

Verstuur reactie