Wabi Sabi

(foto via hier)

 

Handgemaakt uit natuurlijk materiaal, eenvoudig en dienstbaar, kleurde het fijne aardewerk onze dagelijkse gebruiken in. Het mooie blauw-groene theeservies zou een echt familiestuk worden dat ook een derde generatie, van moeder op dochter zou verderreizen. Een 10-delige, gedeelde geschiedenis. Maar het glanzende erfstuk is niet langer heel…

Wilma is een pottenbreker. Een voorliefde voor ambachtelijk keramiek in combinatie met aangeboren gedagdroom, deden al ontelbare prachtige borden en potten, kostbare kopjes en kommen en schone schotels en schalen genadeloos tegen de grond smakken. Ook de ouwe trouwe theepot en een paar andere leden van de gekoesterde set donderden weerloos naar beneden.

Grote hartenpijnen en vele tranen later, hebben de scherven me uiteindelijk ook iets waardevols gebracht: Wabi Sabi. Een kennismaking met de traditionele Japanse cultuur.

 

In Search of Wabi Sabi

Wabi Sabi ontstond in de 14de eeuw in Japan als tegenbeweging voor het streven naar perfectie en rijkdom in het Chinese Rijk. Als Marcel Theroux in 2009 op stap gaat in Japan, van Tokyo tot Kyoto, ‘In Search of Wabi Sabi’, leren we dat de woorden niet eenvoudig uit te leggen vallen, laat staan te vertalen. Wabi Sabi is diep ingebed in de traditionele Japanse cultuur en heeft een gelaagde, innerlijke betekenis waardoor het niet rationeel te beschrijven is. De beste manier om het te begrijpen is om het niet te definiëren met overbodige woorden en er niet over na te denken met onnodige gedachten.

Toch kan een poging om Wabi Sabi te omschrijven waardevol zijn voor een samenleving die lijdt aan perfectie, massa-consumptie, strakke vormgeving en technologische verzadiging.

 

Craquelé

Wabi Sabi is een levenskunst en schoonheidsleer gericht op eenvoud, de invloed van de natuur en menselijke bescheidenheid. Het vinden van schoonheid in het imperfecte, het tijdelijke en het onvolledige. Het accepteren van vergankelijkheid en onvolmaaktheid, zoals dat in het Boeddhisme centraal staat.

In het kort. ‘Wabi’ is afgeleid van ‘wabiruba’ wat hunkeren, verlangen, eenzaamheid, soberheid en verlatenheid betekent. ‘Sabi’ staat voor vergankelijkheid en verandering als natuurlijk onderdeel van het leven.

Yoeke Nagel legt het zo uit:

‘Wabi’ wordt gevonden in de ‘Wabi thee ceremonie’, een traditie die door Zen-monniken werd ontwikkeld in het middeleeuwse Japan. De techniek van het klaarmaken van de thee moest zo perfect worden beheerst dat die volkomen gedachteloos kon worden uitgevoerd, zodat de gedachten konden worden gewijd aan aandacht voor de gasten in egoloze dienstbaarheid.

‘Sabi’ is een woord uit de Japanse poëzie. Het verwijst naar weemoedig verlangen, hoopvol verdriet dat erkent dat niets perfect is, niets blijvend en niets volmaakt, maar het leven evengoed betekenisvol is.

De hele term ‘Wabi Sabi’ omvat een leefstijl van de wijzen, die elk betekenisvol moment waarnemen. Die meedeinen met de veranderingen van de seizoenen en zich verbinden met de natuur en hun naasten, op een vriendelijke en dienstbare manier.‘

 

(foto via hier)

 

Om Wabi Sabi in je leven te brengen hoef je geen Boeddhistische Zen-monnik te worden. Je kan het ook niet kopen of trainen. Het behoeft alleen een rustige, moedige geest, open voor de tijdelijkheid van de omgeving en onszelf. Aandacht ook voor het stille en het kleine.

Dingen rondom ons herinneren ons aan de eindigheid, de imperfectie en de onvolmaaktheid. Herfstbladeren in het bos, ronde stenen in de rivier, verlaten schelpen aan de zee.

De verse boerenmarkt in plaats van de ingeblikte shoppingmall. De handgedraaide, cracquelé theepot in plaats van het onbezielde witte ikea-exemplaar. Een sjofele bos- of strandhut in plaats van de strakke stadsloft. De natuurlijke tuin met een toefje onkruid in plaats van het gemilimitreerde gazon.

Wabi Sabi koestert kraakjes, roest en vlekken die het dagelijks leven, door weer en wind, weerspiegelen. Het is een illusie te denken dat we onze omgeving kunnen overmeesteren. Als we niet angstvallig vasthouden aan het verleden of aan bezittingen, ontdekken we een schoonheid van een heel andere aard.

 

Doorreis

Wabi Sabi speelt zich niet af achter de deuren van een porseleinkast, maar in de kleine dagen, doorheen de seizoenen, waar dingen en mensen al eens een deuk oplopen of aan diggelen vallen op de keukenvloer.

Wabi Sabi herinnert er ons aan dat we hier maar tijdelijk op doorreis zijn, in een cyclus van groei, verval en erosie. Met lachrimpels en littekens kunnen we de melancholie van vergankelijkheid omarmen, met een elegante nederigheid voor het verstrijken van de tijd. Het hier en nu vinden, accepteren en weer loslaten…

 

Als ik wat meer aandacht zou oefenen voor het hier en nu, dan zou ik misschien minder verstrooid zijn en minder servies uit de handen laten glippen. En als er dan toch eens een theepot breekt, dan is dat niet zo erg. Het is niet het theeservies dat kinderen van ons erven.

 

Vele groensels,

 

Wilma en de vogels

(verder lezen: Leonard Koren en verder kijken)

Geef een reactie

Je email adres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met een *

Verstuur reactie